Gwałt i jego konsekwencje

Gwałt

Poznaliśmy się u znajomych. Od razu mi się spodobał. Uroczy, inteligentny, postawny mężczyzna mający swoje zdanie. Imponował mi. Spotykaliśmy się przez kilka tygodni. Zakochałam się. Zależało mi na nim. Jednak nie chciałam zbyt wcześnie rozpoczynać życia seksualnego. Planowałam poczekać, zaufać, być pewna, że mnie nie zrani. Twierdził, że rozumie. Niejednokrotnie randkowaliśmy u niego. Do głowy by mi nie przyszło, że to może tak się skończyć…

Randka zaczęła się zupełnie normalnie. Byliśmy w kinie, a po seansie zaprosił mnie do siebie na drinka – nie po raz pierwszy przecież. Chętnie się zgodziłam. Byłam zakochana, chciałam spędzać z nim jak najwięcej czasu – to przecież normalne. Niestety ta randka nie przebiegła tak jak się tego spodziewałam.

Chwilę po tym jak zamknęły się za nami drzwi do jego mieszkania, zaczął być natarczywy. Obmacywał mnie, całował… czułam, że coś jest nie tak, bałam się… Gdy wkładał mi ręce pod bluzkę starałam się go zatrzymać, przytrzymać ubranie przy ciele…  wreszcie poprosiłam by przestał, powiedziałam, że nie jestem gotowa, że potrzebuję czasu. Nie odzywał się, robił swoje… Bałam się. Bałam się, że mnie uderzy, że mną rzuci i coś złego mi się stanie. Teraz myślę sobie, że to głupie, przecież stało mi się coś równie złego a może gorszego niż pobicie… nie wiem… sama do niego poszłam… kochałam go przecież…

Po wszystkim poszedł do łazienki, a ja w pośpiechu ubrałam się i uciekłam. Co się działo potem? Nie wiem… Mam dziurę w pamięci.

Kolejne dni i tygodnie mijały jak zawsze. Z tym, że nie odbierałam telefonów od niego, nie odpisywałam na smsy. Pisał jakby nigdy nic, jakby nic się nie stało… a ja czułam się zgwałcona… Dopiero po jakimś czasie zaczęłam szukać informacji w Internecie, chciałam wiedzieć, czy to był gwałt, nie chciałam nikogo pytać, nie chciałam się zwierzać…

 

Czym jest gwałt?

Wiele kobiet po doświadczeniu gwałtu nie ma pewności co je spotkało. Nie zawsze przemocową sytuację naruszenia ich cielesnych granic nazywają gwałtem. Dzieje się tak zwłaszcza wtedy, gdy: ofiara zna sprawcę, sytuacja miała miejsce na randce, do gwałtu doszło pod wpływem alkoholu bądź innych środków odurzających, nie było penetracji.

Gwałt to naruszenie nietykalności fizycznej bez zgody, nie ważne w jaki sposób.

Gwałt to kontakt seksualny wymuszony siłą lub groźbą. Dotykanie, rozbieranie, seks oralny, każdy rodzaj stosunku itp., bez przyzwolenia jest gwałtem.

Co więcej, są przypadki, w których pomimo zgody ofiary, można mówić o gwałcie. Jeśli do czynności seksualnej doszło z osobą nieletnią, nieświadomą lub będącą w relacji zależności powodującej niemożność wyrażenia sprzeciwu, także mowa jest o gwałcie.

Najczęściej ofiarami tego typu przemocy seksualnej są kobiety, a sprawcami znani im mężczyźni.

Aż w 80% przypadków ofiara zna napastnika, nierzadko łączyła ją z nim jakaś relacja, również intymna.

 

Gwałt – skala problemu

W literaturze podkreśla się, że gwałt to problem społeczny o ogromnych rozmiarach, jednak jego skalę trudno oszacować.

Od 50% do 90% gwałtów i prób gwałtu nie jest zgłaszana.

Zgwałcenia są zatajane między innymi dlatego, że nie zawsze jest na nie dowód w postaci śladów penetracji, co bardzo utrudnia pociągnięcie sprawcy do odpowiedzialności. Jednak główną przyczyną niezgłaszania napaści są emocje towarzyszące ofierze: wstyd, poczucie winy, lęk przed oceną, a także realny lęk przed wtórnym skrzywdzeniem w kontakcie z instytucjami.

Wiele ofiar odczuwa dysfunkcyjną potrzebę nieujawniania gwałtu. Niestety, niechęć do mówienia o urazie wiąże się z niemożnością uzyskania wsparcia i profesjonalnej pomocy, a to stwarza ryzyko zaburzeń pourazowych.

 

Psychologiczne konsekwencje gwałtu

Ofiary milczą, bo wstydzą się tego co je spotkało, wstydzą się swojej bezradności w kontakcie ze sprawcą, nierzadko wstydzą się swej uległości. Czują się winne temu, że nie zapobiegły sytuacji, że się wcześniej nie zorientowały co je czeka, że sprowokowały. Mitem, niestety nadal bardzo powszechnym, jest przekonanie, że zgwałcona kobieta sama sobie jest winna, bo się ładnie ubrała, bo flirtowała, bo była śmiała. A przecież ludzie nie po to starają się ładnie wyglądać, by doświadczyć gwałtu. Warto również podkreślić, że wyniki badań jednoznacznie pokazują, iż zachowanie ofiary nie ma nic wspólnego z podjęciem przez gwałciciela decyzji o napaści.

Uczucie wstydu, poczucie winy, lęk przed oceną, a także obrzydzenie i smutek – te emocje przeważają w przeżyciu osoby po doświadczeniu gwałtu. Czasami dochodzi do nich złość, wściekłość.

Gwałt bezsprzecznie jest przeżyciem traumatycznym. Jego ofiara doznaje emocjonalnego urazu, który objawia się serią wyniszczających stanów kryzysowych, pojawiających się na kolejnych etapach jej życia.

Przeżycie gwałtu zwiększa ryzyko wystąpienia depresji, samobójstwa, zaburzeń lękowych i ataków paniki, a także problemów z przystosowaniem społecznym.

Konsekwencją gwałtu bywają również zaburzenia osobowości, a także cały wachlarz zaburzeń seksualnych.

Doświadczenie zgwałcenia podczas inicjacji seksualnej jest sytuacją, która szczególnie upośledza funkcjonowanie sfery seksualnej ofiary.

 

PTSD i gwałt

Większość zgwałconych doświadcza stresu pourazowego (PTSD – zaburzenie lękowe występujące po traumatycznym zdarzeniu). Uraz po gwałcie jest drugą z przyczyn występowania tego zaburzenia.

Wspomnienia związane z gwałtem, koszmary, flaschbacki, napięcie i dyskomfort psychiczny wywołany każdorazowym wspomnieniem wydarzenia… Odsuwanie od siebie myśli i uczuć jakkolwiek powiązanych z gwałtem… Uczucie obojętności… Unikanie sytuacji lub działań, które kojarzą się z gwałtem, utrata pamięci odnośnie gwałtu… Zaburzenia snu, zaburzenia apetytu, samookaleczenia… Niekontrolowane wybuchy gniewu, drażliwość, apatyczność, lękowość, zaburzenia procesów poznawczych, np.: problemy z uwagą i koncentracją, z pamięcią – to wszystko konsekwencje traumy i jednocześnie symptomy PTSD.

 

Pomoc ofierze gwałtu

Największym i najważniejszym źródłem wsparcia dla ofiary gwałtu są serdeczni, wyrozumiali, empatyczni bliscy. Osoba, która doświadczyła napaści prędzej dochodzi do siebie, gdy ma wsparcie ze strony ważnych dla siebie osób.

Akceptacja bez oceniania, szczerość, wyrozumiałość i troska są najważniejszymi składnikami relacji pomocy ofierze gwałtu.

Zgwałcona kobieta potrzebuje odpowiednich warunków emocjonalnych, do tego by ponownie móc zaufać mężczyznom. Dlatego szalenie istotne jest, aby mężczyźni z jej otoczenia okazywali tolerancję, zrozumienie i byli godni zaufania. Bardzo szkodliwe są mity na temat gwałtu, którym dają wiarę wspierający skrzywdzoną kobietę mężczyźni.

O tych mitach napiszę wkrótce.